SİNÜZİT

Neden sinüslerimiz var?

Sinüsler; kafa içerisinde yer alan ve iç yüzeyleri mukoza ile döşeli, hava dolu boşluklardır.İnsan kafasında maksiler sinüs, frontal sinüs, etmoid sinüsler ve sfenoid sinüs olmak üzere dört ayrı sinüs vardır.Sinüsler kişilere ve yaşa göre değişkenlik gösteren karmaşık bir yapıya sahiptir. Sinüslerin görevleri üzerinde birçok araştırma yapılmasına rağmen, bu konuda kesin bir sonuca varılamamıştır.Burun fonksiyonlarının tamamlayıcısı olarak havanın ısıtılması, temizlenmesi, nemlendirilmesi, sesin rezonansına yardımcı olması, göz ve beyin gibi önemli yapıları dışarıdan gelen travmaların direk etkisinden korumaları, hava ile dolu olmaları ve başın ağırlığını azaltmaları gibi önemli görevleri vardır.

Sinüzit nedir, nasıl oluşur?

Kafa içerisindeki havalı boşlukların yani sinüslerin iltihaplanmasına sinüzit denir. Sinüzit genellikle soğuk algınlığı veya gribin uzaması sonrasında gelişir. Sadece sinüslerin etkilenip, burunun etkilenmediği bir durum söz konusu olmadığından dolayı; sinüzit terimi yerine rinosinüzit terimini de kullanabiliriz. Sinüsler küçük dar delikler ile burun boşluğuna açılırlar ve bu delikler vasıtasıyla sinüs salgıları boşaltılır. Normal fonksiyon gören bir sinüste her zaman iltihap gelişmez. İltihap öncelikle burunda başlar. Soğuk algınlığı veya gribin uzamasıyla iltihap dar deliklerden sinüslere yayılır. Bu durumda sinüslerin buruna açılan kanalları tıkanır ve sinüslerin havalanması bozulur.

Kaç çeşit sinüzit vardır?

Sinüzitler akut, subakut ve kronik olmak üzere başlıca üç gruba ayrılmaktadır.
Akut sinüzit; sinüs iltihabına ait belirtilerin 4 haftadan daha uzun seyretmediği, ilaç tedavisiyle belirtilerin kaybolduğu dönemdir.
Subakut sinüzit; sinüs iltihabına ait belirtiler 1 ay ile 2-3 ay arası devam etmektedir. İlaç tedavisiyle belirtiler kaybolur.
Kronik sinüzitte ise belirtiler 3 aydan fazla sürmektedir. Belirtilerin düzelmeyip kalıcı mukozal hasarın oluştuğu dönemdir. Tekrarlayan akut sinüzitte; sinüzit atakları arasında belirti ve bulgular tamamen düzeliyor fakat 1 yıl içerisinde tekrarlıyorsa , bu duruma neden olabilecek faktörler araştırılmalıdır.

Sinüzitin belirtileri nelerdir?

Sinüzitte ortaya çıkan belirtiler oldukça çeşitlidir. Başlıca görülen belirtiler;

• Ağrı yüz bölgesinde; alında, gözlerin çevresinde,burun köküne yakın bölgelerde, ensede, yanaklarının üzerinde hissedilebilir. Akut sinüzitlerde ağrı özellikle başın öne eğilmesi sırasında kafada basınç hissi ile beraber hissedilir. Kronik sinüzitte ise ağrı künttür ve dolgunluk hissi ile beraberdir.
• Burun tıkanıklığı
• Burun akıntısı, burunda kaşıntı ve hapşırma
• Geniz akıntısı
• Boğazda yanma, ağrı ve yutkunurken boğazda takılma hissi
• Kötü ağız kokusu
• Burun kanamaları
• Burunda koku alma duyusunda azalma
• Öksürük
• Kulakta basınç veya dolgunluk hissi

Sinüzit tanısı nasıl konulur?

Hastadan alınan hikaye ile Kulak Burun Boğaz muayenesi sonrasında çoğunlukla sinüzit tanısı konulur. Burunun endoskopik muayenesi ve radyolojik bulgular ile tanı desteklenir. Endoskopik muayenenin burun ve sinüs hastalıklarının tanısındaki önemi çok büyüktür. Bu muayene yöntemiyle burun içerisinde sinüslerin açıldığı dar deliklerdeki tıkanıklıklar, iltihabın nereden kaynaklandığı ve iltihaba yol açabilecek faktörlerin varlığı araştırılır. Günümüzde sinüzit şikayetleriyle başvuran hastalarda ilk görüntüleme yöntemi olarak kullanılan direk grafiler yerini bilgisayarlı tomografiye ( paranazal sinüs CT) bırakmıştır. Bu tetkik ile sinüslerin normal anatomisini ve yapısal farklılıklarını, sinüs içerisindeki hastalıkları ve eşlik eden kemik değişikliklerini ayrıntılı olarak görebilmekteyiz. Özellikle medikal tedaviye cevap vermeyen kronik sinüzitlerde ve cerrahi tedavi düşünülen durumlarda bu tetkikten faydalanmaktayız.

Resim 1: Akut sinüzitli hastada endoskopik muayenedeki görünüm


Resim 2: Kronik sinüzitli hastadan alınan Bilgisayarlı Tomografi kesiti

Sinüzit oluşmasını kolaylaştıran nedenler nelerdir?

Sinüzit genellikle soğuk algınlığı veya gribin uzaması sonucunda gelişir.Sinüslerin iltihaplanmasına sebep olan, hastalığın uzamasına yol açan bazı nedenler vardır.Bunlar;

• Burunda kemik eğriliği, burunda et büyümesi
• Geniz eti
• Allerji
• Burunda yabancı cisim
• Çevresel nedenler; hava kirliliği, kuruluk, sigara dumanı gibi irritan maddelere maruz kalma

Sinüzit tehlikeli midir?

Sinüslerdeki iltihap çoğunlukla medikal tedaviye yanıt verirler. Ancak sinüs içindeki iltihap göz, beyin gibi organlara çok yakındır, nadir de olsa iltihap bu organlara ve çevresindeki kemiklere yayılabilir, apse oluşabilir. Ayrıca iltihaplı sinüslerden akan akıntı; akciğerler için de sağlıklı değildir.

Doktora ne zaman başvurmalıyız?

Sinüzit belirtileri başlangıçta soğuk algınlığı veya allerjik nezle gibi durumlardaki belirtilerle karışabilir, bu yüzden hastaların çoğu doktora gitmeden birtakım ilaçlarla kendilerini tedavi etmeye çalışırlar. Özellikle soğuk algınlığı veya grip uzun sürerse gecikmeden doktorunuza başvurunuz.

Sinüzit nasıl tedavi edilir?

Sinüzitlerde ilk basamak tedavi uygun antibiyotik ile birlikte verilen destek tedavisidir. Erken başlanan ve yeterli sürede uygulanan medikal tedavi ; sinüslerdeki iltihabın gerilemesini sağlarken aynı zamanda kalıcı değişikliklerin oluşmasını da engeller. En az 10 gün süren uygun antibiyotik ile burunun normal fizyolojisini sağlayan ve tıkanan sinüs kanallarını açmaya yönelik dekonjestan tablet ve burun spreylerini içeren destek tedavisi; sinüzitte uyguladığımız birinci basamak tedavidir.

Cerrahi tedavi ne zaman gerekir?

Bu tedaviye cevap vermeyen veya iltihabın çevre dokulara yayılma riski olan durumlarda, kronik sinüzitte cerrahi tedavi düşünülür. Cerrahi tedavinin amacı ; mümkün olduğunca normal veya normale dönebilecek dokuları korumak, sinüslerin küçük, dar kanallarını tıkayan yapısal bozuklukları düzeltmek ve iltihaplı dokuları temizlemektir. Günümüzde Fonksiyonel Endoskopik Sinüs Cerrahisi ; bu hastalıkların cerrahi tedavisinde uygulanan bir tekniktir ve sonuçları da oldukça başarılıdır.

Sinüzitim tekrarlar mı?

Cerrahi tedavi uygulanan hastalarda başarı oranı oldukça yüksektir ancak sinüslerin tekrar iltihaplanma olasılığı ; özellikle alerjinin neden olduğu olgularda vardır.Her hastalıkta olduğu gibi sinüzitte de tedaviye ne kadar erken başlanırsa , sonuç o kadar iyi olmaktadır.  

Sinüzitten korunmak için ne yapabilirim?

• Soğuk algınlığı veya grip gibi viral hastalıklardan korunun.
• Özellikle kış aylarında bulunduğunuz ortamı nemlendirin.
• Burnunuzu tahriş eden sigara, toz, duman ve diğer irritan maddelerden uzak durun.
• Burun ve sinüslerdeki salgıların akışkanlığını arttırmak için bol sıvı alın.
• Allerjiniz varsa buna sebep olan allerjenden uzak durun.